Khi mới bắt đầu học Phật theo truyền thống Theravāda, không ít hành giả khi nghe danh xưng “Tam Tạng Kinh Điển” và lập tức thấy… nặng. Dày. Khó. Có vẻ chỉ dành cho chư Tăng hoặc người học chuyên sâu. Thực ra, nếu nhìn đúng cách, Tam Tạng không hề xa lạ. Nó giống như bản đồ tổng thể của con đường tu tập, được phân định rạch ròi để người học dễ dàng nắm bắt.
Khám phá định nghĩa về Tam Tạng
Về mặt từ nguyên, Tam Tạng (Tipiṭaka) có nghĩa là “ba chiếc giỏ đựng”, tượng trưng cho ba kho tàng lớn dùng để gìn giữ và hệ thống hóa pháp bảo.
Hệ thống này được phân chia thành:
Tạng Luật (Vinaya Piṭaka)
Sutta Piṭaka – Tạng Kinh
Abhidhamma Piṭaka – Tạng Vi Diệu Pháp
Toàn bộ các bản văn Tipiṭaka được lưu truyền bằng ngôn ngữ Pāḷi trong truyền thống Nguyên thủy, và được công nhận là bộ giáo điển nguyên sơ, có tính hệ thống và sát thực nhất với lời dạy ban sơ của Đức Phật.
Vinaya Piṭaka: Cốt lõi của giới hạnh
Tạng Luật chủ yếu dành cho chư Tăng Ni, nhưng người tại gia hiểu Luật sẽ tu rất vững.
Mục đích cốt yếu của giới luật không nằm ở sự ràng buộc, mà nhằm:
Bảo hộ sự thanh khiết của thân tâm
Hóa giải những mâu thuẫn và rắc rối
Tạo môi trường thuận lợi cho Định và Tuệ sinh khởi
Nói một cách ngắn gọn:
Luật đóng vai trò như khung sườn an toàn cho thân nghiệp và khẩu nghiệp
Người mới bắt đầu chỉ cần nắm vững những nguyên tắc cơ bản:
Nhân – duyên – quả trong hành vi
Tôn trọng giới hạn
Rèn luyện nếp sống tự giác và trách nhiệm
Trải nghiệm Tạng Kinh qua những lời dạy trực tiếp
Sutta Piṭaka thường là bộ tạng gần gũi nhất đối với các hàng cư sĩ.
Bộ tạng này tổng hợp:
Các bài thuyết pháp của Đức Phật
Các cuộc đàm luận giữa Ngài với các vị đệ tử, giới quyền quý, thường dân và các đạo sư khác
Những chỉ dẫn trực tiếp về khổ – nguyên nhân khổ – con đường diệt khổ
Tạng Kinh được chia thành 5 bộ lớn (Nikāya), trong đó:
Sắp xếp theo độ dài của các bài kinh: trường, trung và tiểu
Bao gồm các bản kinh mang tính ứng dụng cao như Dhammapada hay Satipaṭṭhāna Sutta
Có kinh trả lời thẳng những vấn đề đời sống
Một cách khái quát:
Đây là con đường đạo đức được cụ thể hóa bằng lời dạy, get more info ví dụ minh họa và trải nghiệm thực tế
Người bắt đầu tu học sẽ thấy Tạng Kinh là điểm xuất phát lý tưởng nhất.
Abhidhamma Piṭaka – Hệ thống hóa quy luật tâm linh
Mặc dù Abhidhamma là nội dung có tính trừu tượng và đòi hỏi tư duy cao, nhưng đây lại là phần uyên thâm nhất.
Theo cách ẩn dụ:
Tạng Kinh trình bày nội dung những lời dạy của Đức Phật
Thì Vi Diệu Pháp là “Pháp vận hành như thế nào”
Vi Diệu Pháp phân tích rất chi tiết:
Tâm là gì?
Các thành phần tâm lý hiện diện trong từng khoảnh khắc tâm
Vì sao có tham – sân – si?
Quy luật vận hành của hành động và quả tương ứng
Đối với người vừa khởi sự:
Không cần học Vi Diệu Pháp ngay
Nhưng biết rằng nó tồn tại giúp tránh hiểu sai Phật pháp theo cảm tính hay niềm tin mơ hồ
Sự tương ứng giữa Tipiṭaka và lộ trình Giới – Định – Tuệ
Có một sự tương quan rất logic:
Tạng Luật → Giới
Kinh Tạng hỗ trợ cho Định học
Tạng Vi Diệu Pháp → Tuệ
Ba bộ phận này luôn có sự gắn kết và bổ trợ lẫn nhau:
Có Giới → Định mới vững
Nhờ năng lực của Định mà trí Tuệ mới được phát sinh
Khi có trí Tuệ soi sáng, việc giữ Giới trở thành một sự tự nguyện sâu sắc
Gợi ý cách học Tam Tạng cho người mới bắt đầu
Hướng đi đơn giản cho bạn:
Đừng tạo áp lực phải thông thạo mọi thứ cùng một lúc
Cần tiếp cận theo trình tự hợp lý:
Thấu hiểu giá trị của sự kỷ luật trong tâm hồn
Đọc Kinh để soi lại đời sống
Khi căn tính và sự hiểu biết đã chín muồi, hãy nghiên cứu Abhidhamma để phát triển tuệ giác
Tipiṭaka không tồn tại để làm giàu vốn tri thức lý thuyết, mà để:
cải thiện hành vi, lời nói và suy nghĩ trong cuộc sống thực tế